Jam maken van bramen en vlierbessen
Het stond al langere tijd op mijn verlanglijstje: zelf jam maken. Afgelopen weekend was het eindelijk zover. Ik maakte mijn eerste potjes bramen-vlierbessenjam en dat beviel ontzettend goed! De jam is heerlijk en ook nog eens makkelijk om te maken.
Toen ik de jam proefde terwijl hij nog warm was, vond ik hem misschien wel de lekkerste jam die ik ooit had geproefd. De pitjes van de bramen geven de jam bovendien een klein beetje bite.
De combinatie van de zoete bramen en de lichtzure vlierbessen is wat mij betreft perfect. Ze vullen elkaar mooi aan en zorgen samen voor een heerlijke, frisse jam.
Genoeg gepraat dus. In dit artikel lees je precies hoe ik deze bramen-vlierbessenjam heb gemaakt!
Recept voor vlierbessen en bramenjam
Gelukkig is deze jam heel makkelijk om te maken. Met het plukken en schoonmaken van de bessen ben je misschien even bezig, maar het maken van de jam zelf is zo gedaan!
Ingrediënten
- 750 gram bramen
- 500 gram vlierbessen
- 1.250 gram geleisuiker
Zo maak je bramenjam met vlierbessen
1. Meng de ingrediënten
Ris de vlierbessen van de takjes met een vork of met je handen. Controleer ze goed en zorg ervoor dat er geen groene vlierbessen of stukjes tak meer tussen zitten.
Je kunt de bramen en vlierbessen eventueel pureren en daarna door een zeef halen als je liever een gladde jam zonder pitjes maakt. Ik heb dat niet gedaan en geniet juist van de structuur. De pitjes geven de jam een lekkere bite en af en toe kom je nog een klein, heel braampje tegen.
Doe de bramen, vlierbessen en geleisuiker bij elkaar en meng alles goed. Dek de kom af en zet hem 2 tot 24 uur in de koelkast. Door het fruit een tijdje met de suiker te laten staan, kunnen de smaken alvast goed mengen en komt er meer sap uit de bessen.
2. Kook de jam flink door
Giet het fruitmengsel in een ruime pan en breng het al roerend aan de kook. Laat de jam een paar minuten flink doorkoken. Schep ondertussen met een lepel het schuim dat bovenop komt voorzichtig van de jam af.
3. Test of de jam dik genoeg is
Met de schoteltjestest kun je eenvoudig controleren of de jam goed gebonden is en de juiste dikte heeft. Zet hiervoor een schoteltje in de koelkast, zodat het goed koud wordt.
Schep vervolgens een klein lepeltje jam op het koude schoteltje. Laat de jam even afkoelen en trek er met je vinger een streep doorheen.
Blijft de jam aan beide kanten van de streep liggen? Dan is hij goed gebonden. Stroomt de jam snel weer naar elkaar toe? Dan is hij nog te dun en kun je hem nog een paar minuten laten doorkoken. Test daarna opnieuw op het koude schoteltje.
4. Jam in potjes doen
Nu kun je de hete jam in schone potjes doen. Zorg er vooraf voor dat zowel de potjes als de deksels goed zijn gesteriliseerd. Dat kan bijvoorbeeld door ze uit te koken in een pan, in de oven te verhitten of in de vaatwasser te reinigen.
Giet de hete jam voorzichtig in de potjes, zonder te knoeien. Sluit de potjes direct goed af met de deksels. Laat ze afkoelen en bewaar de potjes vervolgens op een donkere, koele plek. Zo heb je voorlopig een heerlijke voorraad zelfgemaakte jam!
Geschreven door
Homesteader Wiesje uit Elburg
Wiesje is een homesteader in spé. Ze heeft een moestuin op de volkstuin, bakt regelmatig zuurdesembrood en naait en breit haar eigen kleding. Ze droomt van een huisje op de hei, maar oefent tot die tijd volop met het leren van oude, ambachtelijke vaardigheden. In haar blogs en op Instagram neemt ze je mee op haar weg naar een zelfvoorzienender leven.
Jam maken zonder geleisuiker
Wil je liever jam maken met gewone suiker in plaats van geleisuiker? Dat kan prima. Je kunt dan citroensap toevoegen om de jam te helpen binden. Dat heb ik bij deze jam ook gedaan. In plaats van 1.250 gram geleisuiker gebruikte ik 1.250 gram rietsuiker en het sap van één biologische citroen.
In geleisuiker zit namelijk niet alleen suiker, maar ook pectine en citroenzuur. Pectine zorgt ervoor dat de jam dik wordt en het citroenzuur helpt om de pectine te activeren. Gebruik je gewone suiker, dan voeg je het citroenzuur dus zelf toe met bijvoorbeeld citroensap.
Ook in het fruit zelf zit pectine. Vooral fruit dat nog net niet helemaal rijp is, bevat hier relatief veel van. Pluk daarom niet alleen de allerzachtste, volledig rijpe vruchten, maar gebruik ook een deel van de vruchten die nog nét niet helemaal rijp zijn.
Wil je een minder zoete jam maken? Dan kun je de hoeveelheid suiker verminderen. Een verhouding van 1:1 betekent dat je evenveel suiker als fruit gebruikt. Je kunt bijvoorbeeld ook een verhouding van 1:0,5 gebruiken: op 1 kilo fruit gebruik je dan 500 gram suiker. Houd er wel rekening mee dat suiker niet alleen voor de zoetheid zorgt, maar ook helpt bij het conserveren en binden van de jam. Een jam met minder suiker kan daardoor wat minder lang houdbaar zijn.
Je kunt ook andere zoetstoffen gebruiken, zoals honing. Houd er rekening mee dat honing de smaak en structuur van de jam kan veranderen en dat je voor een goede houdbaarheid niet zomaar alle suiker kunt vervangen.
Jam in potjes doen
Dit vind ik misschien wel het leukste aan jam maken: dat je daarna allemaal potjes heerlijke zelfgemaakte jam hebt om weg te geven of het hele jaar zelf van te genieten!
Omdat jam veel suiker bevat, kun je hem onder de juiste omstandigheden maanden bewaren. Giet de jam daarvoor in goed gesteriliseerde potjes. Je kunt de potjes en deksels een paar minuten zacht laten koken in een pan met water. Daarna giet je de hete jam voorzichtig in de potjes en sluit je ze direct goed af. Een glastang is hierbij erg handig. Je kunt de potjes en deksels ook steriliseren in de vaatwasser of oven.
Wil je er extra zeker van zijn dat de potjes vacuüm trekken, dan kun je ze na het vullen ook nog wecken. Zet de afgesloten potjes hiervoor in een weckpan of grote pan met water en laat ze ruim 30 minuten koken. Dit kan ook in een gewone pan, met een doek op de bodem zodat de potjes niet direct tegen de bodem staan. Zorg ervoor dat de potjes helemaal onder water staan.
En dan komt misschien wel het leukste onderdeel: de etiketten maken! Schrijf op het etiket welke jam je hebt gemaakt en op welke datum. Zo weet je altijd wat er in het potje zit en wanneer je hem hebt gemaakt.
Veelgestelde vragen
Is je jam nog te dun? De makkelijkste oplossing is om de jam wat langer te laten koken. Laat hem nog een paar minuten doorkoken en roer regelmatig goed door. Doe daarna opnieuw de schoteltjestest.
Je kunt de jam ook laten binden met een natuurlijk bindmiddel, zoals agar-agar, chiazaad of maïzena. Agar-agar is een plantaardig bindmiddel dat de jam stevig maakt. Chiazaad neemt vocht op en zorgt voor een dikkere structuur. Maïzena kun je eerst mengen met een beetje koud water en daarna aan de warme jam toevoegen.
Er is ontzettend veel mogelijk als je zelf jam gaat maken! Natuurlijk kun je jam maken van bramen en vlierbessen, zoals in dit recept, maar ook van zwarte, rode, blauwe of witte bessen. Pruimen zijn ook heerlijk, bijvoorbeeld de reine claude. Andere lekkere opties zijn rozenbottel, druiven, appel, abrikoos, aardbei, vlierbloesem en rabarber.
Ook met bosvruchten kun je heerlijke jam maken. Denk aan bosbessen, frambozen en kersen. Maar eigenlijk kun je met bijna ieder fruit aan de slag: sinaasappel, sleedoorn, stoofpeer, vijg, kiwi, kiwibes, kruisbes, kweepeer, mandarijn, mango, moerbei, passievrucht, peer, perzik, kaki, morel, ananas, cranberry of dadel.
Je kunt natuurlijk ook verschillende soorten fruit met elkaar combineren. Sinaasappel met gember is bijvoorbeeld erg lekker, net als appel met kaneel voor een echte winterjam. Ook kiwi met banaan is een lekkere combinatie. Laat je vooral niet tegenhouden door de standaard smaken en probeer gewoon eens iets nieuws!
En jam hoeft niet eens altijd van fruit te worden gemaakt. Je kunt bijvoorbeeld ook jam maken van courgette, pompoen, gember, paardenbloem of tomaat. Citroen wordt vaak toegevoegd voor wat extra zuur, wat ook helpt bij het maken en bewaren van jam.
Vers fruit is natuurlijk heerlijk, zeker als het uit je eigen moestuin komt. Maar je hoeft niet te wachten tot het fruitseizoen: je kunt ook prima jam maken van bevroren fruit uit de diepvries. Zelfs gedroogd fruit, zoals abrikozen, kun je gebruiken als basis voor een lekkere zelfgemaakte jam.
Geef een reactie